Bị sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì? Gợi ý thực đơn khoa học từ bác sĩ

Bên cạnh việc theo dõi và điều trị y tế đúng cách, chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục sốt xuất huyết. Ăn uống khoa học không chỉ giúp người bệnh bù nước, nâng cao sức đề kháng, mà còn hỗ trợ cải thiện tình trạng giảm tiểu cầu và hạn chế nguy cơ biến chứng. Vậy bị sốt xuất huyết nên ăn gì và cần kiêng gì để cơ thể nhanh khỏe? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những hướng dẫn dinh dưỡng cụ thể, dễ áp dụng từ góc nhìn y khoa.

Vai trò của dinh dưỡng trong quá trình hồi phục sốt xuất huyết

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý có vai trò hỗ trợ quan trọng trong suốt quá trình mắc và hồi phục sốt xuất huyết. Khi cơ thể phải đối mặt với tình trạng sốt cao, mất nước, giảm tiểu cầu và suy giảm thể lực, việc ăn uống khoa học giúp duy trì thể trạng, hỗ trợ cơ chế tự hồi phục và góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng. Dinh dưỡng đúng cách không thay thế điều trị y tế, nhưng là yếu tố nền tảng giúp người bệnh phục hồi an toàn và hiệu quả hơn.

Dưới đây là những vai trò quan trọng của dinh dưỡng đối với quá trình hồi phục sốt xuất huyết:

1. Giúp bù nước và ổn định điện giải

Sốt cao kéo dài, kèm theo hiện tượng thoát dịch huyết tương khiến người bệnh sốt xuất huyết dễ rơi vào tình trạng mất nước và rối loạn điện giải (các khoáng chất như natri, kali trong cơ thể). Chế độ dinh dưỡng và bổ sung nước hợp lý giúp duy trì thể tích tuần hoàn, hạn chế tình trạng mệt mỏi, chóng mặt và giảm nguy cơ tụt huyết áp trong quá trình điều trị.

Dinh dưỡng hợp lý giúp bù nước và ổn định điện giải cho người bệnh sốt xuất huyết

2. Hỗ trợ cải thiện tình trạng giảm tiểu cầu

Giảm tiểu cầu là biểu hiện thường gặp của sốt xuất huyết và có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Việc cung cấp đầy đủ các vi chất cần thiết cho quá trình tạo máu thông qua chế độ ăn uống khoa học góp phần hỗ trợ cơ thể phục hồi dần số lượng tiểu cầu, từ đó giúp giảm nguy cơ biến chứng.

3. Tăng cường sức đề kháng

Dinh dưỡng đầy đủ và cân đối giúp nâng cao khả năng miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại virus gây bệnh. Khi sức đề kháng được cải thiện, người bệnh sẽ hồi phục nhanh hơn và hạn chế tình trạng suy nhược kéo dài sau giai đoạn sốt.

4. Giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa và hạn chế suy kiệt

Trong thời gian mắc sốt xuất huyết, hệ tiêu hóa thường hoạt động kém do sốt, chán ăn hoặc buồn nôn. Việc lựa chọn thực phẩm dễ tiêu hóa, giàu dinh dưỡng giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa, hỗ trợ hấp thu tốt hơn và phòng ngừa tình trạng sụt cân, suy kiệt.

Bị sốt xuất huyết nên ăn gì để nhanh hồi phục?

Để hỗ trợ cơ thể hồi phục an toàn trong quá trình mắc sốt xuất huyết, bạn nên ưu tiên chế độ ăn nhẹ nhàng, dễ tiêu, nhưng vẫn đảm bảo cung cấp đủ nước, năng lượng và các vi chất cần thiết. Những nhóm thực phẩm bạn nên ăn gồm:

1. Thực phẩm giúp bù nước và điện giải

Sốt cao và thoát dịch làm cơ thể mất nước nhanh. Điện giải cũng bị rối loạn. Đây là hai vấn đề cần được xử lý ngay. Hãy uống đủ nước và bổ sung điện giải để giúp cơ thể duy trì tuần hoàn tốt, giảm mệt mỏi và hạn chế nguy cơ tụt huyết áp. Bạn nên ưu tiên:

• Nước lọc, uống chia nhiều lần trong ngày.
• Dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn.
• Nước dừa tươi.
• Nước ép trái cây pha loãng (cam, bưởi, táo, lê…).

Người bệnh cần bổ sung đủ nước để duy trì tuần hoàn, giảm mệt mỏi

2. Thực phẩm mềm, dễ tiêu

Trong giai đoạn sốt cao, hệ tiêu hóa thường hoạt động kém, người bệnh dễ chán ăn, buồn nôn. Vì vậy, cần lựa chọn các món ăn mềm, dễ tiêu để cung cấp năng lượng mà không gây áp lực cho đường tiêu hóa. Các thực phẩm phù hợp gồm:

• Cháo trắng, cháo thịt băm, cháo rau củ.
• Súp gà, súp rau, súp thịt xay.
• Canh rau nấu nhừ.
• Cơm mềm khi tình trạng bệnh đã cải thiện.

3. Thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất

Vitamin và khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ quá trình hồi phục. Bạn nên bổ sung các loại rau củ và trái cây phù hợp để nâng cao khả năng miễn dịch. Cụ thể:

• Rau xanh nấu chín: rau cải, rau ngót, rau muống, rau mồng tơi …
• Trái cây chín, ít chua: chuối, đu đủ, táo, lê ...
• Trái cây giàu vitamin C (dùng lượng vừa phải): cam, bưởi, ổi ...

4. Thực phẩm giàu đạm dễ hấp thu

Khi tình trạng sốt giảm và người bệnh ăn uống khá hơn, cần bổ sung thêm các nguồn đạm dễ tiêu để phục hồi thể lực và hạn chế suy nhược. Những thực phẩm nên ưu tiên bao gồm:

• Thịt nạc luộc hoặc hấp.
• Cá hấp, cá kho nhạt.
• Trứng.
• Đậu phụ.
• Sữa và các chế phẩm từ sữa nếu không gây đầy bụng.

Sốt xuất huyết nên kiêng gì để tránh biến chứng?

Bên cạnh việc nắm rõ sốt xuất huyết nên ăn gì để hỗ trợ hồi phục, bạn cũng cần lưu ý đến những thực phẩm và thói quen ăn uống nên kiêng. Việc kiêng khem đúng cách giúp hạn chế nguy cơ xuất huyết, giảm gánh nặng cho gan và hệ tiêu hóa, từ đó phòng tránh các biến chứng nguy hiểm trong quá trình điều trị.

Các nhóm thực phẩm bạn cần hạn chế gồm:

1. Đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ

Trong giai đoạn mắc sốt xuất huyết, hệ tiêu hóa thường nhạy cảm hơn bình thường. Đồ ăn cay nóng hoặc nhiều dầu mỡ có thể kích ứng dạ dày của bạn, làm tăng cảm giác buồn nôn, đau bụng và khó tiêu, từ đó ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Bạn nên tránh:

• Thức ăn cay, nhiều ớt, tiêu và gia vị kích thích.
• Đồ chiên rán, xào nhiều dầu mỡ.
• Thức ăn nhanh, đồ ăn nhiều chất béo.

2. Đồ uống có cồn và chất kích thích

Người bệnh cần tuyệt đối tránh các loại đồ uống có cồn và chất kích thích. Rượu bia có thể làm suy giảm chức năng gan và ảnh hưởng đến quá trình đông máu, trong khi gan là cơ quan phải hoạt động nhiều hơn để chuyển hóa và thải độc trong giai đoạn bệnh.

Các chất kích thích như cà phê hay nước tăng lực cũng có thể gây mất nước, làm tim đập nhanh và khiến tình trạng mệt mỏi trở nên trầm trọng hơn. Việc sử dụng các loại đồ uống này không chỉ cản trở quá trình hồi phục, mà còn làm tăng nguy cơ xuất huyết và biến chứng, do đó người bệnh cần kiêng hoàn toàn cho đến khi sức khỏe ổn định.

Người bệnh sốt xuất huyết cần tránh tuyệt đối rượu bia

3. Thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường

Thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều đường, muối và chất bảo quản, không có lợi cho hệ miễn dịch và quá trình hồi phục. Việc tiêu thụ nhóm thực phẩm này có thể khiến cơ thể mệt mỏi hơn và kéo dài thời gian bệnh. Bạn nên hạn chế:

• Bánh kẹo ngọt.
• Nước ngọt có gas.
• Thực phẩm đóng hộp, đồ ăn sẵn.
• Các loại snack, mì gói.

4. Thực phẩm sống, tái hoặc khó tiêu

Sốt xuất huyết khiến sức đề kháng suy giảm, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và nhiễm khuẩn đường ruột. Việc sử dụng thực phẩm sống, tái hoặc chưa được chế biến kỹ có thể khiến cơ thể dễ nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng, từ đó làm nặng thêm tình trạng mệt mỏi và kéo dài thời gian hồi phục.

Bên cạnh đó, các món ăn khó tiêu, nhiều chất xơ thô cũng gây áp lực cho hệ tiêu hóa vốn đang hoạt động kém. Vì vậy, bạn nên tránh các món như gỏi, tiết canh, hải sản sống hoặc chưa chín kỹ, cũng như những thực phẩm khó tiêu cho đến khi sức khỏe ổn định trở lại.

Gợi ý thực đơn khoa học cho người bị sốt xuất huyết

Chế độ ăn cho người bị sốt xuất huyết cần được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn của bệnh. Mục tiêu chung là đảm bảo đủ nước, cung cấp năng lượng phù hợp với thể trạng từng thời điểm, hỗ trợ hồi phục thể lực, nhưng không gây quá tải cho hệ tiêu hóa. Dưới đây là gợi ý xây dựng thực đơn theo diễn tiến lâm sàng của bệnh.

1. Giai đoạn sốt cao

Ở giai đoạn này, người bệnh thường sốt cao liên tục, mệt mỏi rõ rệt, chán ăn hoặc buồn nôn. Mục tiêu dinh dưỡng là bù nước, duy trì năng lượng tối thiểu và tránh suy kiệt, không đặt nặng việc ăn nhiều. Nhu cầu năng lượng thường ở mức khoảng 1200 - 1400 kcal/ngày đối với người lớn và nên chia thành nhiều bữa nhỏ (4 - 6 bữa nhỏ/ngày). Dưới đây là gợi ý thực đơn 3 ngày phù hợp với giai đoạn này, giúp người bệnh dễ ăn, dễ tiêu và đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cần thiết.

1.1 Ngày 1

• Bữa sáng: Cháo trắng loãng (1 bát nhỏ).
• Phụ sáng: 1 ly nước dừa tươi.
• Bữa trưa: Cháo thịt băm nhừ (1 bát vừa), canh rau ngót nấu loãng.
• Phụ chiều: Nước ép táo pha loãng (1 ly), bánh quy nhạt (1 - 2 chiếc nhỏ).
• Bữa tối: Súp gà xay nhuyễn (1 bát nhỏ), nước lọc uống từng ngụm nhỏ.

1.2 Ngày 2

• Bữa sáng: Cháo bí đỏ nấu nhừ (1 bát nhỏ).
• Phụ sáng: Oresol pha đúng hướng dẫn (uống rải rác).
• Bữa trưa: Cháo cá hấp xay nhuyễn (1 bát vừa), canh rau mồng tơi nấu loãng.
• Phụ chiều: Sữa ít béo hoặc sữa không lactose (1 ly, nếu dung nạp tốt), đu đủ chín (1 miếng nhỏ).
• Bữa tối: Cháo thịt băm loãng (1 bát nhỏ), nước lọc.

1.3 Ngày 3

• Bữa sáng: Cháo trứng đánh nhuyễn (1 bát nhỏ).
• Bữa phụ sáng: Nước cam pha loãng hoặc nước dừa tươi (1 ly).
• Bữa trưa: Cháo gà nấu nhừ (1 bát vừa), canh bí xanh nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Chuối chín (½ - 1 quả nhỏ), nước lọc.
• Bữa tối: Súp rau củ xay (bí đỏ, cà rốt) (1 bát nhỏ), oresol hoặc nước lọc uống từng ngụm.

2. Giai đoạn giảm sốt, bắt đầu hồi phục

Khi thân nhiệt giảm dần, tình trạng mệt mỏi thuyên giảm và người bệnh bắt đầu ăn uống khá hơn, nhu cầu dinh dưỡng cũng tăng lên so với giai đoạn sốt cao. Mục tiêu ở giai đoạn này là tăng dần năng lượng để phục hồi thể lực, đồng thời vẫn đảm bảo thức ăn dễ tiêu và không gây áp lực cho hệ tiêu hóa. Nhu cầu năng lượng thường ở mức khoảng 1500 - 1800 kcal/ngày đối với người lớn, tiếp tục chia thành 4 - 6 bữa nhỏ/ngày để cơ thể hấp thu tốt hơn. Dưới đây là gợi ý thực đơn phù hợp cho giai đoạn giảm sốt, giúp người bệnh lấy lại sức một cách an toàn.

2.1 Ngày 1

• Bữa sáng: Cháo đặc thịt băm (1 bát vừa).
• Bữa phụ sáng: Chuối chín (1 quả nhỏ), nước lọc.
• Bữa trưa: Cơm mềm (1 bát nhỏ), cá hấp (1 miếng vừa), canh rau mồng tơi nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Sữa ít béo hoặc sữa không lactose (1 ly), đu đủ chín (1 miếng nhỏ).
• Bữa tối: Cháo gà nấu nhừ (1 bát vừa), canh bí đỏ nấu loãng.

2.2 Ngày 2

• Bữa sáng: Cháo trứng đánh nhuyễn (1 bát vừa).
• Bữa phụ sáng: Táo hấp hoặc táo chín mềm (1 quả nhỏ).
• Bữa trưa: Cơm mềm (1 bát vừa), thịt nạc luộc (1 phần nhỏ), canh rau ngót nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Sữa chua (1 hũ nhỏ), nước lọc.
• Bữa tối: Súp cá xay (1 bát vừa), rau cải nấu mềm.

2.3 Ngày 3

• Bữa sáng: Bún hoặc mì mềm nấu nước trong, thịt băm hoặc trứng (1 tô nhỏ).
• Bữa phụ sáng: Nước ép cam pha loãng (1 ly).
• Bữa trưa: Cơm mềm (1 bát vừa), cá kho nhạt hoặc cá hấp (1 phần nhỏ), canh bí xanh nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Chuối hoặc lê chín (1 phần nhỏ), nước lọc.
• Bữa tối: Cháo thịt rau củ (cà rốt, bí đỏ) nấu nhừ (1 bát vừa).

3. Giai đoạn hồi phục hoàn toàn

Khi các triệu chứng của sốt xuất huyết đã thuyên giảm rõ rệt, người bệnh ăn uống gần như bình thường và thể lực dần ổn định. Mục tiêu dinh dưỡng ở giai đoạn này là khôi phục hoàn toàn thể trạng và phòng ngừa suy nhược kéo dài sau bệnh.

Nhu cầu năng lượng có thể trở về mức sinh hoạt thông thường, khoảng 1800 - 2000 kcal/ngày, tùy theo tuổi, giới và mức độ hoạt động thể lực. Chế độ ăn vẫn nên duy trì lành mạnh, cân đối và tránh ăn uống thất thường. Thực đơn gợi ý dưới đây giúp người bệnh hoàn thiện quá trình hồi phục và nhanh chóng trở lại sinh hoạt bình thường.

3.1 Ngày 1

• Bữa sáng: Bánh mì mềm (1 ổ nhỏ), trứng luộc (1 quả), sữa ít béo (1 ly).
• Bữa phụ sáng: Táo hoặc lê chín (1 quả nhỏ).
• Bữa trưa: Cơm (1 bát vừa), thịt nạc kho nhạt (1 phần vừa), rau cải luộc, canh bí xanh nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Sữa chua (1 hũ), chuối chín (1 quả nhỏ).
• Bữa tối: Cá hấp (1 phần vừa), cơm (1 bát nhỏ), rau ngót nấu chín mềm.

3.2 Ngày 2

• Bữa sáng: Cháo yến mạch nấu sữa (1 bát vừa), trứng hấp hoặc trứng luộc (1 quả).
• Bữa phụ sáng: Cam hoặc bưởi (1 phần nhỏ).
• Bữa trưa: Cơm (1 bát vừa), ức gà luộc hoặc hấp (1 phần vừa), rau muống luộc, canh cà rốt nấu loãng.
• Bữa phụ chiều: Sinh tố chuối xay loãng hoặc sữa ít béo (1 ly).
• Bữa tối: Đậu phụ sốt cà chua nhạt, cơm (1 bát nhỏ), canh rau mồng tơi.

3.3 Ngày 3

• Bữa sáng: Phở hoặc bún nước trong (1 tô vừa), thịt nạc hoặc gà xé.
• Bữa phụ sáng: Đu đủ hoặc táo chín (1 phần nhỏ).
• Bữa trưa: Cơm (1 bát vừa), cá kho nhạt hoặc cá hấp (1 phần vừa), rau cải luộc, canh bí đỏ.
• Bữa phụ chiều: Sữa chua hoặc sữa ít béo (1 ly).
• Bữa tối: Thịt nạc xào ít dầu, cơm (1 bát nhỏ), rau củ luộc (cà rốt, bí xanh).

*Lưu ý, thực đơn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Nhu cầu dinh dưỡng cụ thể cần được điều chỉnh linh hoạt theo thể trạng, độ tuổi, mức độ bệnh và khả năng ăn uống của từng người. Trong trường hợp người bệnh ăn uống kém, mệt nhiều hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, bạn hãy gọi hotline: 1900 886648 để được bác sĩ Bệnh viện Đại học Phenikaa tư vấn.

Tìm hiểu thêm:

• Sốt Xuất Huyết Làm Gì Cho Nhanh Khỏi? Hướng Dẫn Phục Hồi Đúng Cách
• Sốt Xuất Huyết Có Lây Không? Hiểu Đúng Để Phòng Bệnh Hiệu Quả

Những lưu ý quan trọng khi chăm sóc dinh dưỡng người sốt xuất huyết

Ngoài việc nắm rõ sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì, người bệnh và người chăm sóc cũng cần chú ý đến cách tổ chức bữa ăn và theo dõi phản ứng của cơ thể trong suốt quá trình điều trị. Bạn cần lưu ý những điều sau:

1. Chia nhỏ bữa ăn, không ép ăn

Người bệnh thường mệt mỏi, chán ăn trong giai đoạn này. Việc chia nhỏ bữa ăn giúp cơ thể dễ dung nạp thức ăn hơn, hạn chế cảm giác khó chịu và vẫn đảm bảo cung cấp năng lượng cần thiết. Người chăm sóc không nên ép ăn khi người bệnh quá mệt, thay vào đó có thể giảm lượng mỗi bữa và tăng số bữa trong ngày.

Chia nhỏ bữa ăn giúp cơ thể dễ dung nạp thức ăn

2. Uống đủ nước nhưng tránh uống dồn

Bù nước và điện giải là yếu tố rất quan trọng trong sốt xuất huyết. Tuy nhiên, bạn nên uống nước đều đặn, rải rác trong ngày thay vì uống quá nhiều trong một lần. Nước lọc, dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn hoặc nước ép trái cây pha loãng giúp bù nước hiệu quả mà không gây đầy bụng hay khó chịu cho hệ tiêu hóa.

3. Điều chỉnh thức ăn theo từng giai đoạn bệnh

Chế độ ăn cần được thay đổi linh hoạt theo diễn tiến của bệnh. Trong giai đoạn sốt cao, nên ưu tiên thức ăn lỏng, mềm và dễ tiêu. Khi sốt giảm và sức khỏe cải thiện, có thể tăng dần độ đặc và đa dạng thực phẩm để đáp ứng nhu cầu hồi phục thể lực.

4. Theo dõi dấu hiệu bất thường khi ăn uống

Trong quá trình chăm sóc, người bệnh cần chú ý các biểu hiện như nôn ói nhiều, đau bụng dữ dội, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc mệt lả sau khi ăn. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, người bệnh không nên chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

5. Dinh dưỡng chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị

Mặc dù chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục, nhưng dinh dưỡng không thể thay thế cho việc theo dõi và điều trị y tế. Người bệnh sốt xuất huyết cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng hẹn và không chủ quan nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Kết luận

Việc hiểu rõ sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng gì theo từng giai đoạn không chỉ hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn, mà còn giúp người chăm sóc chủ động xây dựng thực đơn phù hợp, an toàn.

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng, dinh dưỡng chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế cho việc theo dõi và điều trị y tế. Trong suốt quá trình mắc bệnh, người bệnh cần được theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Khi ăn uống kém, mệt nhiều hoặc xuất hiện biểu hiện nghi ngờ biến chứng, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.

Để được tư vấn chi tiết về chế độ dinh dưỡng và theo dõi điều trị sốt xuất huyết an toàn, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đại học Phenikaa. Tại đây, đội ngũ bác sĩ chuyên môn sẽ trực tiếp thăm khám, đánh giá tình trạng bệnh và hướng dẫn chăm sóc dinh dưỡng phù hợp theo từng giai đoạn, giúp người bệnh hồi phục hiệu quả và hạn chế biến chứng. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.